Kısa cevap

Tek bağımsız bölümlü konutlar bu zorunluluğun dışında. Daha az katlı yapılarda asansör yapılması yasak değil, sadece zorunlu değil.

Bu eşikler yıllardır aynı. 1 Temmuz 2026'da değişen şey kat sayısı değil, katın nasıl sayıldığı oldu — ve asıl mesele burada.

Değişen ne: bodrum artık sayılıyor

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 34 üncü maddesinin birinci fıkrası 1 Temmuz 2026'da şu hâlini aldı:

"Tek bağımsız bölümlü konutlar hariç, bağımsız bölüm veya ortak alanlar (ısı merkezi, kazan dairesi, elektrik odası, su deposu, iklimlendirme merkezi, jeneratör odası ve benzeri teknik hacimler dışında) veya eklenti bulunan bodrum kat dahil olmak üzere kat adedi 3 olan binalarda asansör yeri bırakılması, 4 ve daha fazla olan binalarda ise asansör tesisi zorunludur."

Ayrım şurada: bodrumda ne olduğuna bakılıyor.

• Bodrumda ısı merkezi, kazan dairesi, elektrik odası, su deposu, iklimlendirme merkezi, jeneratör odası gibi teknik hacimler varsa, o bodrum kat adedine girmiyor.
• Bodrumda bağımsız bölüm, ortak alan veya eklenti varsa — depo eklentisi, ortak kullanıma açık bir mekân, sığınak dışı bir ortak alan — bodrum kat adedine giriyor.

Aynı ibare yönetmeliğin 5 inci maddesinin yirmi yedinci fıkrasına da eklendi. Yani kat adedi sayımı tek bir yerde değil, iki yerde birden değişti.

Sonuç pratikte şu: zemin + 2 normal kat olarak tasarlanan, "3 katlıyım, asansör yeri bırakırım" denilen bina, bodrumunda bağımsız bölümlere ait depo eklentileri varsa artık 4 kat sayılıyor ve asansör tesisi zorunlu hâle geliyor.

Bu noktada en sık yapılan hata

Kat adedi, ruhsat öncesi kontrol edilen ilk sayılardan biri olduğu için üzerinde fazla durulmuyor; çoğu projede bodrum "zaten iskân edilmiyor" varsayımıyla sayım dışı bırakılıyor. Oysa belirleyici olan iskân değil, bodrumda ne bulunduğu.

Hata geç fark edildiğinde sonucu tek bir kalemle sınırlı kalmıyor: asansör kararı çekirdeği, merdiven ilişkisini ve kat planını etkilediği için proje revizyonu gerekiyor; revizyon ruhsat aşamasındaysa dosya geri dönüyor. Kaybedilen şey asansörün maliyetinden çok, yeniden çizim ve yeniden başvuru süresi oluyor.

Bodrumda depo eklentisi bulunan üç katlı bir proje çiziliyorsa, kat adedi sayımının bu fıkraya göre yeniden yapılması, çizime başlamadan önce halledilecek işlerden biri.

Muafiyet: herkes bu kurala tabi değil

Değişiklikle birlikte gelen ve gözden kaçan hüküm bu. Geçici 3 üncü maddeye eklenen onbirinci fıkra, üç grup yapıyı yeni düzenlemenin dışında bırakıyor. Bu yapılar için 5/27 ile 34/1 ve 34/8'in yeni hâli uygulanmıyor, değişiklikten önceki hükümler geçerli olmaya devam ediyor:

• 55 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen belgelerin temini için idareye başvurusu yapılmış yapılar,
• 6306 sayılı Kanun kapsamında noter onaylı inşaat sözleşmesi düzenlenmiş yapılar,
• Kamu kurum ve kuruluşlarınca yapım işlerine yönelik ihale kararı veya ihale tarihi alınmış yapılar.

Devam eden bir işiniz varsa, yeni kat adedi sayımına tabi olup olmadığınız bu üç şarta bakılarak belirleniyor. Bodrum yüzünden asansör tesisi zorunlusuna düşmekle düşmemek arasındaki fark, çoğu zaman bu fıkrada saklı.

Asansör hangi katlara hizmet etmek zorunda?

34 üncü maddenin sekizinci fıkrası da aynı tarihte değişti:

"Asansör zorunluluğu bulunan binalarda asansörlerin, bodrum katlar dâhil tüm katlara hizmet vermesi zorunludur. Ancak bağımsız bölüm veya ortak alanlar veya eklenti bulunmayan bodrum katlara asansörün ulaştırılması zorunlu değildir."

Mantık birinci fıkrayla aynı: içinde kullanım olan bodruma asansör inecek, sadece teknik hacim barındıran bodruma inmesi gerekmiyor.

Asansör yeri ne kadar olmalı?

Bu noktada ülke geneli çerçevenin yanında yerel plan hükümlerine de bakmak gerekiyor; ölçüler burada somutlaşıyor. Balıkesir Karesi (Merkez) 1/1000 ölçekli Revizyon Uygulama İmar Planı plan hükümlerinin D.41 maddesi şunu düzenliyor:

• Asansör yeri bırakılacaksa en fazla 4,00 m²; asansör tesis edilecekse avan projesinde belirlenen ölçüler asgari asansör boşluğu ölçüsü kabul ediliyor.
• Tek asansörlü binalarda kabinin dar kenarı 1,20 m'den, alanı 1,80 m²'den, kapı net geçiş genişliği 0,90 m'den az olamıyor.
• Asansör kapısının açıldığı sahanlık genişliği, kapı sürgülü ise en az 1,20 m; dışa açılan kapı ise en az 1,50 m.
• Bodrum katta otopark veya sığınak yoksa asansör yeri ya da asansörün bodruma inmesi gerekmiyor.
• Asansörlere bina girişinden itibaren erişilebilirlik standartlarına uygun engelsiz erişim sağlanması zorunlu.

Plan hükümleri ilçeden ilçeye değişir. Aynı şehirde, komşu iki merkez ilçenin plan notları farklı düzenlemeler içerebiliyor. Bu yüzden "yönetmelik şöyle diyor" ile "sizin parselinizde şu geçerli" aynı cümle değil.

Mevcut binaya sonradan asansör eklenebilir mi?

1 Temmuz 2026 değişikliğinin sessiz ama işe yarar kalemlerinden biri de bu. 59 uncu maddeye eklenen beşinci fıkra, bodrum hariç 3 katı geçmeyen, tek bağımsız bölüme sahip müstakil konutlarda bina içine asansör veya erişilebilirlik standartlarına uygun kaldırma iletme platformu tesis edilmesine imkân tanıyor.

Koşullar fıkrada sayılıyor: fen ve sanat kuralları ile ilgili standartlara uygunluk, taşıyıcı sistemle ilgili gerekli tedbirlerin alınması, ilgili idarece gerekli görülen tüm projelerin hazırlanması, fenni mesuliyetin üstlenildiğine dair taahhütnameler ve idarenin tadilata izin vermesi. Kullanıma açılabilmesi için de idarenin, imalatın projesine ve fen ve sanat kurallarına uygun yapıldığını tespit etmesi gerekiyor.

Yani mümkün, ama kendi başına yapılabilecek bir iş değil: proje, taşıyıcı sistem değerlendirmesi ve fenni mesuliyet zinciri gerektiriyor.

Kendi durumunuzu nasıl kontrol edersiniz

1. Bodrumda ne var? Listeleyin. Sadece teknik hacim mi, yoksa bağımsız bölüm, ortak alan ya da eklenti de var mı?
2. Buna göre kat adedini yeniden sayın. Sonuç 3 mü, 4 mü?
3. İşiniz devam ediyorsa Geçici 3/(11)'deki üç şarttan birine giriyor musunuz?
4. Parselinizin bağlı olduğu ilçenin plan hükümlerinde asansör maddesini okuyun; ölçüler oradan geliyor.
5. Tereddüt varsa ruhsat başvurusundan önce ilgili belediyeden yazılı ön görüş alın. Sözlü teyit, dosya geri döndüğünde işe yaramıyor.

Kat adedi sayımı ya da muafiyet kapsamı konusunda emin değilseniz, projeye başlamadan önce mevcut durumu birlikte kontrol etmek en ucuz aşamada çözülen işlerden biridir.

Künye

Bu yazı 8 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlükte olan mevzuata göre hazırlanmıştır.

• Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (3/7/2017 tarihli ve 30113 sayılı Resmî Gazete)
• Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (1 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete) — madde 4, 34/1, 34/8, 5/8, 5/27, 59/5, Geçici 3/(10)-(11), Geçici 7
• Balıkesir İli Karesi İlçesi (Merkez) 1/1000 Ölçekli Revizyon Uygulama İmar Planı Plan Hükümleri, D.41

1 Temmuz 2026 değişikliğinin bütününe dair genel bir bakış için: Yeni İmar Yönetmeliği: Bahçeden Asansöre, Mimari Yaklaşımda Değişenler neler?