Bir yapının projesine başlamadan önce sorulan ilk sorulardan biri şudur: bu yapı hangi sınıfta? Cevap, mimarlık ve mühendislik hizmet bedelinin hesabını belirler. Bu yazıda sınıfların mantığını, sık karıştırılan eşikleri ve tebliğdeki bütün yapı türlerini bulacaksınız.

Yapı sınıfı nedir

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı her yıl Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Tebliği'ni yayımlar. Tebliğ yapıları beş sınıfa (I–V) ayırır, her sınıfı da harf gruplarına (A, B, C, D, E) böler.

Sınıf yükseldikçe yapı daha karmaşık, daha donanımlı ve metrekaresi daha maliyetli hâle gelir:

• I. Sınıf: Seralar, ağıllar, çardaklar, istinat duvarları, güneş santralleri gibi basit yapılar.
• II. Sınıf: Depolar, hangarlar, halı sahalar, köy evleri, hafif sanayi yapıları.
• III. Sınıf: Apartmanlar, müstakil evlerin çoğu, okullar, kreşler, küçük iş merkezleri.
• IV. Sınıf: Yüksek konutlar, büyük villalar, alışveriş merkezleri, oteller, küçük hastaneler.
• V. Sınıf: Büyük hastaneler, 4 ve 5 yıldızlı oteller, müzeler, havalimanları, stadyumlar.

Sınıf nasıl belirlenir

Yapınız listede varsa: Sınıfı listede yazan gruptur. Bazı yapılarda grup bir eşiğe göre değişir; bu eşikler aşağıda.

Listede yoksa ama benzeri varsa: Tebliğ, her grubun sonunda "bu gruptakilere benzer yapılar" kalemini de sayar. Benzer yapının sınıfını ilgili kurum, listedeki yapılara kıyaslayarak belirler.

Hiç benzeri yoksa ya da tereddüt varsa: Projeden çıkarılan metrajlar Bakanlık birim fiyatlarıyla çarpılır, bulunan maliyet toplam inşaat alanına bölünür. Çıkan metrekare maliyeti hangi grubun birim maliyetine yakınsa, yapı o gruba girer.

Sık karıştırılan eşikler

Aynı yapı türü, büyüklüğüne göre farklı gruplara girebilir. En sık karşılaşılan eşikler:

Apartmanlarda sınıfı kat sayısı ve yapı yüksekliği belirler. Özerk Mimarlık — Emine Kula Apartmanı

Müstakil evde ölçü evin kendi alanıdır

Müstakil ve ikiz evlerde eşik, binanın toplamına değil bağımsız bölümün brüt alanına göre konur. Brüt alan, evin dış duvarlarının çevrelediği alandır; şaftlar, ışıklıklar ve galeri boşlukları bu alana girmez.

İkiz evde iki konut ayrı bağımsız bölümdür. Tebliğin ifadesine göre her biri kendi alanıyla değerlendirilir; tek başına 180 m² olan bir ikiz ev, ikisinin toplamı 200 m²'yi geçse bile III-B'de kalır.

Çatı arası evi bir üst sınıfa taşıyabilir

Çatı arası içeriden merdivenle eve bağlıysa, onun alanı da evin alanına eklenir. Zemin ve birinci katı toplam 180 m² olan bir ev, kullanılabilir bir çatı arasıyla kolayca 200 m²'yi geçip III-C'ye çıkabilir.

Sınıflar yıldan yıla değişebilir

Tebliğ her yıl yeniden yayımlanır ve bazı yapıların sınıfı değişebilir. Örneğin müstakil evler bir dönem daha üst bir sınıftaydı, sonraki tebliğlerde büyüklüğe göre üç gruba ayrıldı.

Sınıfı önceki bir tebliğe göre belirlenmiş işlerde sınıf değiştirilmez; yalnızca o sınıfın güncel tutarı kullanılır. Bu yazıdaki liste, yürürlükteki tebliğe göre hazırlanmıştır.

Tam liste: hangi yapı hangi sınıfta

Aşağıdaki liste tebliğdeki bütün yapı türlerini sırasıyla verir. Bağlantılı olanlar için o yapının projesini ve inşaat sürecini anlatan ayrı bir yazımız var; yeni yazılar eklendikçe liste güncellenecek.

I. Sınıf (A) grubu

• Basit hayvancılık ve basit tarım yapıları
• Çardaklar, gölgelikler ve üstü kapalı yanları açık dinlenme yapıları
• İhata duvarları (3,00 m yüksekliğe kadar)
• Plastik örtülü seralar

I. Sınıf (B) grubu

• Basit padok ve küçükbaş hayvan ağılları
• Cam veya sert plastik örtülü seralar
• Depo amaçlı kayadan oyma yapılar
• Kalıcı kullanımı olan yardımcı yapılar

I. Sınıf (C) grubu

• Betonarme ve kâgir su depoları
• Büyükbaş hayvan ahırları
• Elektrikli araç şarj istasyonları
• İstinat duvarları
• Palplanş ve ankrajlı perde
• Şişirme yapılar (hava basıncı ile oluşturulan/pnömatik)

I. Sınıf (D) grubu

• Güneş enerji santralleri (GES)

II. Sınıf (A) grubu

• Deniz iskeleleri
• Genel amaçlı depolar (betonarme, çelik ve benzeri)
• Hayvan bakımevi ve/veya barınakları
• Hayvan satış pazar yerleri
• Tarımsal endüstri yapıları

II. Sınıf (B) grubu

• Botanik, jeopark ve tema park yapıları
• Geçici kullanımı olan yapılar, konteyner kentler ve benzeri
• Halı sahalar, semt sahaları ve benzeri
• Hangar yapıları (helikopterler, küçük uçaklar, park ve bakım onarım yerleri ve benzeri)
• Kapalı pazar yerleri, semt pazarları ve benzeri

II. Sınıf (C) grubu

• Bağ/dağ/köy ve yayla evleri (kırsalda yer alan brüt inşaat alanı 200 m²'nin altındaki yapılar)
• Bungalov evleri
• Hal binaları
• Mezbahalar
• Sanayi tesisleri (döşeme hareketli yükü 0-500 kg/m² olan yapılar)
• Taziye evleri

III. Sınıf (A) grubu

• Akaryakıt ve otogaz dolum istasyonları
• Aquaparklar
• Çocuk destek merkezleri, çocuk evleri koordinasyon merkezleri, çocuk evleri siteleri ve benzeri
• Garajlar, katlı ve/veya kapalı otoparklar ve benzeri
• Havalimanı destek binaları (garaj binası, itfaiye binası, nizamiye binası, ısı-güç merkez binası ve benzeri)
• İtfaiye binaları
• Kayadan oyma konutlar
• Konutlar (apartman tipi, üç kata kadar-üç kat dâhil)
• Kreşler, okul öncesi eğitim merkezleri ve benzeri
• Köy ve mahalle konakları
• Muhtarlık binaları
• Özelliği olan depolar (kimyasal madde, radyoaktif atık, soğuk hava depoları ve benzeri)
• Semt postaneleri
• Sığınma ve barınma evleri
• Sosyal tesis yapıları (inşaat ortak alanında yapılan havuz, hamam, sauna ve benzeri)

III. Sınıf (B) grubu

• 112 acil sağlık hizmetleri istasyonları
• Aile sağlığı merkezleri
• Apart oteller
• Gece kulübü ve eğlence yerleri
• Hayvan hastaneleri
• İbadethaneler (kişi sayısı 500'ün altındaki yapılar)
• İlçe tipi otobüs terminalleri
• İlkokul ve ortaokul yapıları
• İş merkezleri/ticari amaçlı yapılar (üç kata kadar-üç kat dâhil)
• Kapalı spor salonları (seyirci sayısı 1.000'in altındaki yapılar)
• Konukevleri, misafirhaneler ve benzeri
• Konutlar (yapı yüksekliği 21.50 m’nin altındaki yapılar-üç kat üzeri, yapı yüksekliği 21.50 m dâhil)
• Kütüphaneler (brüt inşaat alanı 1.000 m²'nin altındaki yapılar)
• Liman binaları ve marinalar
• Müstakil ve/veya ikiz konutlar (bağımsız bölüm brüt inşaat alanı 200 m²'nin altındaki yapılar)
• Sanayi tesisleri (döşeme hareketli yükü 501-3.000 kg/m² olan yapılar)
• Sanayi tesisleri idari binaları

III. Sınıf (C) grubu

• Ağız ve diş sağlığı merkezleri
• Emniyet ve jandarma karakol binaları
• Halk eğitim merkezleri
• Huzurevi, rehabilitasyon ve yaşlı bakım merkezleri
• İl tipi otobüs terminalleri
• İş merkezleri/ticari amaçlı yapılar (yapı yüksekliği 21.50 m’nin altındaki yapılar-üç kat üzeri, yapı yüksekliği 21.50 m dâhil)
• Kaplıcalar, şifa evleri, termal tesisler ve benzeri
• Konutlar (yapı yüksekliği 21.50 m’den fazla ve 30.50 m’den az olan yapılar- yapı yüksekliği 30.50 m dâhil)
• Lise ve dengi okul yapıları
• Müstakil ve/veya ikiz konutlar (bağımsız bölüm brüt inşaat alanı 200 m²'den fazla ve 500 m²'den az olan yapılar-brüt inşaat alanı 200 m² dâhil)
• Öğrenci yurtları
• Toplum sağlığı merkezleri
• Tren gar/istasyon binaları (brüt inşaat alanı 1.500 m²'den az olan yapılar)

IV. Sınıf (A) grubu

• Açık cezaevleri
• Aile yaşam ve/veya gençlik merkezleri
• Alışveriş merkezleri (brüt inşaat alanı 25.000 m²'nin altındaki yapılar)
• Araştırma ve geliştirme merkezleri, laboratuvarlar ve benzeri
• Engelsiz yaşam merkezleri
• Enstitüler, fakülteler ve yüksek okullar
• Fuar merkezleri
• İlçe tipi kamu binaları
• İş merkezleri/ticari amaçlı yapılar (yapı yüksekliği 21.50 m’den fazla ve 30.50 m’den az olan yapılar-yapı yüksekliği 30.50 m dâhil)
• Kapalı spor salonları (seyirci sayısı 1.000'den fazla ve 5.000'den az olan yapılar-seyirci sayısı 1.000 dâhil)
• Kayadan oyma oteller
• Konutlar (yapı yüksekliği 30.50 m’den fazla ve 51.50 m’den az olan yapılar-yapı yüksekliği 51.50 m dâhil)
• Mesleki eğitim merkezleri
• Oteller (1 ve 2 yıldızlı)
• Özel eğitim okulları
• Rehberlik ve araştırma merkezleri
• Sanayi tesisleri (döşeme hareketli yükü 3.001 kg/m² ve üzeri olan yapılar)
• Tıp merkezleri
• Yüzme havuzu tesisleri

IV. Sınıf (B) grubu

• Arşiv binaları
• Banka ve borsa binaları
• Büyük (merkez) postaneler
• Düğün salonları
• Fizik tedavi ve rehabilitasyon merkezleri
• İbadethaneler (kişi sayısı 500'den fazla ve 1.500'den az olan yapılar-kişi sayısı 500 dâhil)
• İş merkezleri/ticari amaçlı yapılar (yapı yüksekliği 30.50 m’den fazla ve 51.50 m’den az olan yapılar-yapı yüksekliği 51.50 m dâhil)
• Kapalı spor salonları (seyirci sayısı 5.000 ve üzeri yapılar)
• Konutlar (yapı yüksekliği 51,50 m üzeri yapılar)
• Müstakil ve/veya ikiz konutlar (bağımsız bölüm brüt inşaat alanı 500 m² ve üzeri yapılar)
• Özelliği olan büyük okul yapıları (spor salonu, konferans salonu ve ek tesisleri olan eğitim yapıları)
• Özelliği olan genel sığınaklar
• Radyo ve televizyon istasyon binaları
• Üniversite idari binaları

IV. Sınıf (C) grubu

• Adalet sarayları
• Alışveriş merkezleri (brüt inşaat alanı 25.000 m² ve üzeri yapılar)
• Bakanlık binaları
• Büyükşehir belediye hizmet binaları
• Geri gönderme merkezleri
• Hastaneler (yatak sayısı 200'ün altındaki yapılar)
• İl tipi kamu binaları
• Kapalı cezaevleri
• Kaymakamlık ve vali konutları
• Kütüphaneler (brüt inşaat alanı 1.000 m² ve üzeri yapılar)
• Olimpik spor tesisleri
• Oteller (3 yıldızlı)
• Tatil köyleri
• Tren gar/istasyon binaları (brüt inşaat alanı 1.500 m²'den fazla olan yapılar)

V. Sınıf (A) grubu

• Büyükelçilik, diplomatik temsilcilik ve konsolosluk binaları
• Eğitim ve araştırma hastaneleri
• İş merkezleri/ticari amaçlı yapılar (yapı yüksekliği 51,50 m üzeri yapılar)
• Karma kullanımlı yapılar (avm ile birlikte ofis ve/veya konutların yer aldığı kompleks yapılar)
• Stadyumlar ve hipodromlar
• Üniversite kampüsleri

V. Sınıf (B) grubu

• Deniz, hava ve kara kuvvetleri komutanlığı tesisleri
• Hastaneler (yatak sayısı 200'den fazla ve 400'den az olan yapılar-yatak sayısı 200 dâhil)
• İbadethaneler (kişi sayısı 1.500 ve üzeri yapılar)
• Jandarma ve sahil güvenlik komutanlığı tesisleri
• Oteller (4 yıldızlı)

V. Sınıf (C) grubu

• Bale, opera ve tiyatro yapıları
• Hastaneler (yatak sayısı 400 ve üzeri yapılar-yatak sayısı 400 dâhil)
• Kongre ve/veya kültür merkezleri
• Müze yapıları
• Tarihi eser niteliğinde olup restore edilerek veya yıkılarak aslına uygun olarak yapılan yapılar

V. Sınıf (D) grubu

• Havalimanı terminal binaları (idari binalar, yolcu terminal binası ve benzeri)
• Metro istasyonları
• Oteller (5 yıldızlı)
• Şehir hastaneleri
• Yüksek güvenlikli cezaevleri

V. Sınıf (E) grubu

• Rüzgâr enerji santralleri (RES)

Her grupta ayrıca "bu gruptakilere benzer yapılar" da yer alır.

Hizmet bedelini hesaplayın

Yapınızın sınıfını bulduktan sonra mimari proje bedelini ve yaklaşık inşaat maliyetini araçlarımızla hesaplayabilirsiniz:

👉 Mimarlık Hizmet Bedeli Hesapla

👉 İnşaat Maliyeti Hesapla

Kapak fotoğrafı: Ivan S / Pexels